بیماری لکه غربالی

بیماری لکه غربالی یکی از شایع‌ترین و خسارت‌بارترین بیماری‌های درختان میوه هسته‌دار است که هر ساله باغداران زیادی را درگیر می‌کند. این بیماری اگر به‌موقع شناسایی و کنترل نشود، می‌تواند باعث ریزش برگ، کاهش شدید باردهی، ضعف درخت و حتی خشکیدگی شاخه‌ها شود. در این مقاله‌ی جامع از سایت کشاورزی ارکیده به‌صورت کاملاً تخصصی اما کاربردی بررسی می‌کنیم:

• بیماری لکه غربالی چیست؟

• عامل بیماری لکه غربالی از کجا می‌آید؟

• چه درختانی به لکه غربالی حساس هستند؟

• علائم دقیق بیماری روی برگ، میوه و شاخه

• تفاوت لکه غربالی با بیماری‌های مشابه

• بهترین و قطعی‌ترین روش‌های درمان

• برنامه پیشگیری حرفه‌ای برای باغداران

بیماری لکه غربالی چیست؟

بیماری لکه غربالی یکی از مهم‌ترین و شایع‌ترین بیماری‌های درختان میوه هسته‌دار است که بیشتر روی برگ‌ها، میوه‌ها و شاخه‌های جوان اثر می‌گذارد. این بیماری به‌طور اصلی یک بیماری قارچی است و به دلیل ایجاد سوراخ‌های منظم روی برگ‌ها، به نام «لکه غربالی» شناخته می‌شود؛ چون ظاهر برگ‌ها شبیه غربال یا توری سوراخ‌سوراخ می‌شود.

چرا به آن لکه غربالی می‌گویند؟

در مراحل اولیه، روی برگ‌ها لکه‌های کوچک قهوه‌ای، بنفش یا قرمز تیره ظاهر می‌شود. با پیشرفت بیماری:

1. بافت وسط لکه‌ها خشک می‌شود

2. قسمت خشک‌شده می‌ریزد

3. روی برگ سوراخ‌های گرد و منظم باقی می‌ماند

به همین دلیل برگ‌ها حالتی غربالی پیدا می‌کنند.

عامل بیماری از کجا می‌آید؟

عامل اصلی بیماری لکه غربالی یک قارچ به نام:

🔹 Wilsonomyces carpophilus

است.

نحوه‌ی انتشار قارچ لکه غربالی:

• زمستان‌گذرانی قارچ روی شاخه‌ها، جوانه‌ها و برگ‌های آلوده‌ی باقی‌مانده

• فعال شدن قارچ با بارندگی‌های بهاری

• انتقال اسپورها از طریق:

  • باران

  • باد

  • آبیاری بارانی

  • ابزار باغبانی آلوده

❗ نکته مهم:
اگر یک سال بیماری کنترل نشود، سال بعد شدت آن چند برابر خواهد شد.

بیماری لکه غربالی چه درختانی را درگیر می‌کند؟

این بیماری عمدتاً در درختان میوه هسته‌دار دیده می‌شود و به همین دلیل یکی از مهم‌ترین بیماری‌های این گروه از درختان به شمار می‌آید. شدت خسارت این بیماری در همه درختان یکسان نیست و برخی گونه‌ها حساسیت بسیار بالاتری دارند.

در ادامه به‌صورت کامل و کاربردی بررسی می‌کنیم که بیماری لکه غربالی چه درختانی را درگیر می‌کند، کدام درختان بیشترین خسارت را می‌بینند و چرا.

چرا درختان هسته‌دار به لکه غربالی حساس هستند؟

درختان هسته‌دار دارای:

• بافت برگ نازک‌تر

• روزنه‌های فعال‌تر

• حساسیت بالاتر به رطوبت و بارندگی

هستند و همین ویژگی‌ها باعث می‌شود قارچ عامل بیماری راحت‌تر در آن‌ها نفوذ کند.

جدول خلاصه درختان درگیر بیماری لکه غربالی:

علائم بیماری لکه غربالی:

علائم بیماری لکه غربالی یکی از واضح‌ترین نشانه‌ها در میان بیماری‌های درختان میوه هسته‌دار است؛ اما با این حال، در مراحل اولیه ممکن است با برخی بیماری‌های دیگر اشتباه گرفته شود. شناخت دقیق و زودهنگام علائم این بیماری، نقش بسیار مهمی در کنترل، پیشگیری و کاهش خسارت دارد. در این بخش از راهنمای تخصصی کشاورزی ارکیده، علائم بیماری لکه غربالی را به‌صورت کامل، مرحله‌به‌مرحله و سئو شده بررسی می‌کنیم.

علائم بیماری لکه غربالی روی برگ‌ها (مهم‌ترین نشانه):

مرحله اول: ایجاد لکه‌های اولیه:

• ظاهر شدن لکه‌های گرد یا بیضی کوچک

• رنگ لکه‌ها: قهوه‌ای، بنفش یا قرمز تیره

• وجود هاله زرد کم‌رنگ اطراف لکه‌ها

📌 این مرحله معمولاً پس از بارندگی‌های بهاری دیده می‌شود.

مرحله دوم: خشک شدن بافت مرکزی لکه:

• مرکز لکه‌ها خشک و نکروزه می‌شود

• بافت آلوده شکننده می‌گردد

• توقف فعالیت فتوسنتزی در ناحیه لکه

مرحله سوم: سوراخ شدن برگ (علت نام‌گذاری بیماری):

• ریزش بافت خشک‌شده از مرکز لکه

• ایجاد سوراخ‌های منظم و گرد

• ظاهر شدن حالت غربالی روی برگ

🍂 این علامت، شاخص‌ترین نشانه این بیماری است.

مرحله چهارم: ریزش زودهنگام برگ:

• افزایش تعداد لکه‌ها

• زرد شدن برگ

• ریزش شدید برگ‌ها قبل از موعد طبیعی

❗ نتیجه مستقیم: ضعف درخت و کاهش توان باردهی

علائم بیماری لکه غربالی روی میوه‌ها:

تفاوت لکه غربالی با بیماری‌های مشابه

خیلی از باغداران لکه غربالی را با بیماری‌هایی مثل لکه باکتریایی یا سوختگی برگ اشتباه می‌گیرند.

تفاوت مهم:

✔️ در لکه غربالی:

• مرکز لکه می‌ریزد

• برگ حالت غربالی پیدا می‌کند

❌ در بیماری‌های دیگر:

• لکه باقی می‌ماند

• سوراخ ایجاد نمی‌شود

علائم این بیماری ابتدا به‌صورت لکه‌های کوچک روی برگ ظاهر می‌شود و با پیشرفت بیماری، سوراخ‌های منظم ایجاد شده و برگ‌ها حالت غربالی پیدا می‌کنند. این بیماری علاوه بر برگ، به میوه و شاخه‌ها نیز آسیب می‌زند و در صورت عدم کنترل، باعث کاهش شدید عملکرد باغ می‌شود.

شرایط مساعد برای شیوع بیماری لکه غربالی:

اگر این شرایط وجود داشته باشد، احتمال بروز بیماری بسیار بالا می‌رود:

• 🌧 بارندگی‌های مکرر بهاره

• 💧 رطوبت بالا

• 🌡 دمای ۱۰ تا ۲۰ درجه سانتی‌گراد

• 🌳 تراکم بالای شاخه‌ها

• 🚿 آبیاری بارانی

• 🍂 باقی ماندن برگ‌های آلوده در باغ

بهترین روش‌های درمان:

1. درمان شیمیایی (مؤثرترین روش):

✔️ سموم پیشنهادی:

• ترکیبات مسی

• سموم قارچ‌کش حفاظتی و سیستمیک

📅 زمان‌بندی بسیار مهم است:

• سمپاشی اول: پس از ریزش برگ در پاییز

• سمپاشی دوم: اواخر زمستان (قبل از تورم جوانه‌ها)

• سمپاشی سوم: اوایل بهار در صورت بارندگی

⚠️ سمپاشی دیرهنگام تأثیر کمی دارد.

2. مدیریت باغ (درمان غیرشیمیایی):

• جمع‌آوری و سوزاندن برگ‌های آلوده

• هرس شاخه‌های بیمار

• ضدعفونی ابزار هرس

• حذف شاخه‌های متراکم

• بهبود جریان هوا در تاج درخت

3. تغذیه اصولی درخت:

درختان ضعیف بیشتر درگیر لکه غربالی می‌شوند.

✔️ توصیه تغذیه‌ای:

• کودهای پتاس بالا

• کلسیم

• کودهای تقویتی زمستانه

• استفاده از کودهای آلی و هیومیک اسید

برنامه پیشگیری حرفه‌ای از بیماری لکه غربالی:

اگر می‌خواهید اصلاً درگیر این بیماری نشوید:

1. 🍂 سمپاشی پاییزه بعد از ریزش برگ

2. ✂️ هرس اصولی و حذف شاخه‌های بیمار

3. 🚫 عدم آبیاری بارانی

4. 🌬 افزایش تهویه داخل درخت

5. 🧪 استفاده منظم از قارچ‌کش‌های پیشگیرانه

6. 🌱 تقویت درخت قبل از فصل رشد

خسارت اقتصادی:

در صورت عدم کنترل:

• کاهش محصول تا ۴۰٪

• کاهش کیفیت میوه

• افزایش ریزش گل و میوه

• ضعیف شدن درخت در سال‌های بعد

• کاهش عمر اقتصادی باغ

جمع‌بندی نهایی:

بیماری لکه غربالی یکی از بیماری‌های مهم و خطرناک در باغات میوه هسته‌دار است که با مدیریت صحیح، سمپاشی به‌موقع و تغذیه اصولی می‌توان آن را کاملاً کنترل کرد.

🔔 نکته طلایی کشاورزی ارکیده:
کنترل لکه غربالی، یک اقدام پیشگیرانه است، نه درمان دیرهنگام.